Co wydarzyło się, gdy spotkali się dwaj wybitni twórcy polskiej kultury – Andrzej Wajda i Tadeusz Kantor? Odpowiedzi można szukać na wystawie „Byłem asystentem Tadeusza Kantora. Andrzej Wajda”, którą od 6 października można oglądać w krakowskiej Cricotece. Z okazji setnej rocznicy urodzin reżysera przygotowano ekspozycję opartą na archiwalnych dokumentach, fotografiach, szkicach i korespondencji związanych z realizacją filmowej wersji „Umarłej klasy”. To okazja, by poznać mniej oczywisty fragment biografii Wajdy i przyjrzeć się spotkaniu dwóch odmiennych, a zarazem bliskich sobie artystycznych osobowości.
Kiedy Wajda został asystentem Kantora?
Tytuł wystawy nie jest przypadkowy. Andrzej Wajda wielokrotnie mówił o sobie jako o asystencie Tadeusza Kantora, podkreślając znaczenie tej relacji dla własnego rozumienia sztuki. Nie chodziło jednak o zwykłą współpracę zawodową. Wajda fascynował się twórczością Kantora, podziwiał jego bezkompromisowość i rozumiał siłę jego teatralnego języka.
Obaj artyści reprezentowali różne dziedziny, ale łączyło ich poszukiwanie nowych środków wyrazu i przekraczanie granic tradycyjnie pojmowanej sztuki. Wajda, znany przede wszystkim jako reżyser filmowy, wielokrotnie sięgał również po teatr. Kantor natomiast tworzył własny, rozpoznawalny świat sceniczny, w którym pamięć, przedmioty i doświadczenia osobiste stawały się częścią teatralnej rzeczywistości.
Wystawa w Cricotece pozwala przyjrzeć się tej relacji z bliska, bez sprowadzania jej do biograficznej ciekawostki. To opowieść o artystycznym podziwie, inspiracji i spotkaniu, które zaowocowało konkretnym przedsięwzięciem twórczym.
„Umarła klasa” – teatr przeniesiony na ekran
Centralnym punktem ekspozycji jest filmowa wersja spektaklu „Umarła klasa” Tadeusza Kantora, zrealizowana przez Andrzeja Wajdę w 1976 roku. To jeden z najważniejszych przykładów współpracy obu artystów, a zarazem interesujący moment spotkania teatru z filmem.
„Umarła klasa” należy do najbardziej znanych dzieł Kantora. Spektakl, w którym starość, pamięć i powracające obrazy przeszłości splatają się w niepokojącą sceniczną rzeczywistość, wymagał szczególnego podejścia do przeniesienia na ekran. Filmowa realizacja stwarzała możliwość zachowania tego, co w przedstawieniu wyjątkowe, a jednocześnie wykorzystania środków właściwych kinu.
Na wystawie można zobaczyć materiały dokumentujące pracę nad tym przedsięwzięciem. Szkice, fotografie, korespondencja i dokumenty formalne pozwalają prześledzić proces powstawania filmu oraz zajrzeć za kulisy spotkania dwóch artystycznych wizji.
Szczególnie interesujący jest fakt, że ekspozycja koncentruje się na dokumentach, które nie były dotąd prezentowane publiczności. Dzięki nim historia współpracy Wajdy i Kantora zyskuje konkretny wymiar: zamiast opierać się wyłącznie na wspomnieniach i interpretacjach, pozwala przyjrzeć się zachowanym świadectwom pracy twórczej.
Wystawa w Cricotece na stulecie urodzin Andrzeja Wajdy
Rok 2026 przynosi setną rocznicę urodzin Andrzeja Wajdy, jednego z najważniejszych polskich reżyserów filmowych i teatralnych. Wystawa w Cricotece wpisuje się w obchody tej rocznicy, ale zamiast przypominać całą biografię twórcy, skupia się na wybranym, szczególnym wątku jego działalności.
To propozycja dla miłośników kina, teatru i historii polskiej kultury, a także dla osób zainteresowanych tym, jak powstają dzieła na styku różnych dziedzin sztuki. Archiwalne materiały pozwalają spojrzeć na znanych twórców z innej perspektywy i dostrzec znaczenie współpracy, która nie zawsze pozostaje widoczna dla widza.
Wystawa „Byłem asystentem Tadeusza Kantora. Andrzej Wajda” jest również okazją do ponownego odkrycia Cricoteki – instytucji poświęconej twórczości Kantora, która łączy działalność wystawienniczą, dokumentacyjną i edukacyjną.
„Byłem asystentem Tadeusza Kantora” – informacje praktyczne
Wystawę można oglądać od 6 października 2026 roku do 10 stycznia 2027 roku w Galerii Szatnia w Cricotece.
Miejsce: Cricoteka, ul. Nadwiślańska 2–4, Kraków.
Godziny otwarcia: od wtorku do niedzieli w godz. 11.00–19.00. Ostatni zwiedzający wpuszczani są 15 minut przed zamknięciem.
Bilety: 10 zł – normalny, 5 zł – ulgowy.
Źródło informacji i grafiki: https://cricoteka.pl/pl/bylem-asystentem-tadeusza-kantora-andrzej-wajda/